Laging Naiinis Ang Pagod Na Nars Dahil Sa Paulit ulit Na Tugtog Sa Radyo Ng Isang Matandang Driver Ngunit Nang Malaman Niya Ang Lihim Sa Likod Ng Kanta Ay Napahagulgol Siya Sa Gabi
Ako si Maya, dalawampu’t anim na taong gulang at isang nars sa pampublikong ospital sa probinsya. Ang trabaho ko ay hindi madali. Araw-araw, humaharap ako sa pagod, puyat, at sa bigat ng emosyon ng mga pasyenteng nag-aagaw-buhay. Sa tuwing natatapos ang labing-dalawang oras na shift ko sa madaling araw, ang tanging gusto ko na lamang ay makauwi at makatulog nang payapa.
Ngunit nitong nakaraang buwan, ang pinapangarap kong tahimik na pag-uwi ay palaging sinisira ng isang tao.
Si Mang Karding. Isang matandang tricycle driver na nakaparada palagi sa harap ng ospital. Siya ang madalas kong masakyan pauwi. Mabait naman si Mang Karding, ngunit may isa siyang ugali na nagpapakulo ng dugo ko.
Sa tuwing sasakay ako, nakabukas nang malakas ang kanyang lumang radyo. At hindi lang iyon—isa lang ang kanta na paulit-ulit niyang pinapatugtog mula sa isang gasgas na cassette tape. Isang lumang love song mula noong dekada otsenta. Paulit-ulit. Mula ospital hanggang sa bahay ko.
“Mang Karding, pwede po bang pakihinaan ‘yung radyo? O kaya naman palitan niyo ‘yung kanta? Ang sakit-sakit na po sa ulo. Pagod na pagod po ako sa duty,” inis kong reklamo isang madaling araw.
Ngumiti lang ang matanda mula sa rearview mirror, ngunit hindi niya hininaan ang radyo.
“Pasensya na, Nars Maya. Ito lang kasi ang nagpapagana sa akin mag-drive sa gabi eh. Wag kang mag-alala, malapit na tayo sa inyo,” malumanay ngunit makulit na sagot niya.
Lalo akong naiinis. Araw-araw, ganoon ang nangyayari. Kahit na nakapikit na ako sa pagod, gigisingin ako ng maingay at basag na tunog ng kanyang radyo at ng paulit-ulit na kantang iyon. Minsan, sinasadya ko nang iwasan siya, ngunit siya lang ang palaging matiyagang naghihintay sa labas ng ospital kapag alas-tres na ng madaling araw.
Inisip ko, ang matandang ito ay sadyang manhid at walang pakialam sa mga pagod na pasaherong tulad ko.
ANG KATAHIMIKAN NA NAGBIGAY-PANGAMBA
Isang linggo ang lumipas. Nang lumabas ako ng ospital mula sa isa na namang nakakapagod na shift, inaasahan kong maririnig ko muli ang nakakairitang tugtog ng radyo ni Mang Karding.
Ngunit tahimik ang paligid.
Wala ang tricycle ni Mang Karding sa dati niyang pwesto. Wala rin siya noong mga sumunod na araw. Sa una, nakahinga ako nang maluwag. Sa wakas, makakasakay na ako nang payapa pauwi. Ngunit habang tumatagal, nakaramdam ako ng kakaibang kaba. Kahit nakakairita siya, siya lang ang laging maaasahan ng mga nars tuwing gabi.
Isang gabi, habang nag-aayos ako ng mga dextrose sa ER, narinig ko ang usapan ng mga guwardiya ng ospital.
“Kawawa naman si Mang Karding, ‘no? Nasa Ward 4 pala siya ngayon. Malala raw ang kondisyon,” kwento ng isang guwardiya.
Napahinto ako. Mang Karding?
Mabilis kong tinapos ang mga gawain ko at naglakad patungo sa Ward 4. Pumasok ako sa tahimik na kwarto. Doon, sa pinakasulok na kama, nakahiga si Mang Karding. Ang dating masiglang matanda ay ngayon ay payat na payat, namumutla, at nakakabit sa oxygen.
Lumapit ako. Nakapikit siya, hirap huminga. At sa tabi ng kanyang unan… nakapatong ang kanyang lumang radyo at ang gasgas na cassette tape.
ANG LIHIM SA LIKOD NG KANTA
Nang mapansin ako ng nurse in-charge sa ward na si Ate Susan, lumapit siya sa akin.
“Kilala mo ba siya, Maya?” tanong ni Ate Susan nang mahina.
“Opo. Suki ko siya sa tricycle tuwing madaling araw. Bakit po siya nandito? Anong nangyari sa kanya?” naguguluhan kong tanong.
Bumuntong-hininga si Ate Susan.
“Stage 4 Lung Cancer, Maya. Matagal na siyang nagtitiis, pero hindi niya pinapaalam kahit kanino. Ayaw niyang tumigil sa pamamasada kahit hirap na hirap na siyang huminga.”
Napalunok ako. Ang matandang inirereklamo ko araw-araw ay palihim palang nakikipaglaban sa isang malubhang karamdaman?
“Bakit po kailangan niyang magpakapagod nang ganoon?” tanong ko.
Kinuha ni Ate Susan ang lumang radyo mula sa tabi ni Mang Karding. Tiningnan niya ito nang may matinding awa.
“Alam mo ba kung bakit laging bitbit ni Mang Karding ang radyong ‘yan? At kung bakit iisang kanta lang ang pinapatugtog niya?”
Umiling ako, nakakaramdam ng matinding kaba sa aking dibdib.
“Ang kantang iyon,” paliwanag ni Ate Susan, “ay ang paboritong kanta ng asawa niya bago ito p.umanaw sampung taon na ang nakakalipas. Sa kantang iyon sila nagkakilala at nagka-inlaban. Ngunit may mas malalim na dahilan.”
Ibinaba ni Ate Susan ang radyo.
“Nang m.awala ang asawa niya, nangako si Mang Karding na aalagaan niya ang kanilang nag-iisang anak na babae. Ngunit ngayon… ang anak niya ay may malubhang karamdaman din. Kailangan nitong mag-undergo ng dialysis dalawang beses sa isang linggo. Kaya kahit nag-aagaw-buhay na si Mang Karding, pinipilit niya pa ring pumasada tuwing gabi para may maipambayad sa pagpapagamot ng anak niya.”
Tumulo ang aking mga luha. Parang piniga ang puso ko sa narinig.
“Pero bakit niya kailangang patugtugin nang malakas ang kanta?” humihikbi kong tanong.
Tiningnan ako ni Ate Susan, naluluha na rin.
“Dahil sa tuwing nakakaramdam siya ng matinding sakit sa dibdib habang nagmamaneho, tuwing gusto na niyang sumuko at ipikit ang kanyang mga mata sa gitna ng byahe… pinapatugtog niya ang kanta ng asawa niya nang malakas. Para hindi siya makatulog. Para maalala niya kung bakit kailangan pa niyang gumising. Ang ingay ng radyong iyon, Maya, ang nagsisilbing lakas at nagpapabuhay sa kanya sa tuwing nararamdaman niyang bibigay na ang katawan niya.”
ANG PAGSISISI NG ISANG NARS
Bumagsak ang mga balikat ko. Napahawak ako sa aking bibig upang pigilan ang isang napakalakas na paghikbi.
Ako, na palaging naiinis. Ako, na tinawag siyang manhid at maingay. Hindi ko man lang inisip kung anong pinagdadaanan niya. Inakala kong ang ingay ng radyo ay para inisin ako, ngunit ang totoo, ito ang nag-iisang pananggalang ng isang ama laban sa k.amatayan para lamang maibigay ang buhay ng kanyang anak.
Lumuhod ako sa tabi ng kama ni Mang Karding. Hinawakan ko ang kanyang magaspang at malamig na kamay. Umiyak ako nang tahimik.
“P-Patawarin niyo po ako, Mang Karding. Patawarin niyo po ako,” bulong ko sa gitna ng aking pagluha.
Naramdaman ko ang mahinang pagpisil ng kanyang kamay. Dumilat siya nang bahagya at ngumiti. Isang mahinang ngiti.
“W-Wag kang umiyak, Nars Maya,” paos niyang bulong. “Pasensya na ha… kung hindi ko mahinaan ‘yung radyo… gusto ko lang kasing… umuwi kayo nang ligtas… at gusto ko pang marinig ang boses ng asawa ko… para may lakas ako.”
Pagkatapos ng gabing iyon, hindi na nakalabas si Mang Karding sa ospital. Makalipas ang tatlong araw, p.umanaw na ang matandang driver.
Ngunit hindi ako tumigil. Kinausap ko ang mga kapwa ko nars at mga doktor. Nagtulong-tulong kami upang bayaran ang natitirang hospital bills niya, at nangako kaming susuportahan ang pagpapa-dialysis ng anak niyang naiwan. Ito na lamang ang paraan upang makabawi ako sa aking kawalang-unawa.
Hanggang ngayon, sa tuwing umuuwi ako galing sa isang nakakapagod na duty, hindi ko maiwasang hanapin ang ingay ng kanyang radyo. Natutunan ko sa pinakamasakit na paraan na bawat ingay at bawat kilos ng isang tao ay may malalim na kwento na nakakubli, at hindi tayo kailanman dapat humusga nang hindi inuunawa ang pinagdadaanan ng iba.
MORAL NG KWENTO: Huwag mong husgahan ang mga tao base lamang sa mga bagay na nakakairita sa iyo. Ang inaakala mong “ingay” o “istorbo” sa iyong buhay ay maaaring ang tanging pinagkukuhanan ng lakas at pag-asa ng isang taong tahimik na nakikipaglaban sa pinakamabigat na pagsubok. Matutong umunawa, magtanong, at magbigay ng pasensya, dahil ang bawat tao na nakakasalamuha mo ay may dalang mabigat na krus na hindi nakikita ng iyong mga mata.
