LIMANG TAON AKONG NAGPAKA-ALIPIN SA IBANG BANSA PARA MABIGYAN NG MAGANDANG BUHAY ANG ASAWA KO AT NANAY KO. UMUWI AKO NANG WALANG PASABI PARA SURPRESAHIN SILA, NGUNIT PAGBUKAS KO NG PINTO, NAKITA KO ANG MATANDA AT SAKITIN KONG INA NA NAKALUHOD AT NAGKUKUSKOS NG SAHIG, HABANG ANG ASAWA KO AT ANG KANYANG INA AY NAGKAKAPE SA SOFA NA PARANG MGA REYNA. ANG GINAWA KO PAGKATAPOS AY TULUYAN SUMIRA SA KANILANG KAYABANGAN.
Ang Pangarap sa Ibayong Dagat
Ako si Marco, tatlumpu’t limang taong gulang. Limang taon akong nagtrabaho bilang isang Chief Engineer sa Dubai. Pumasok ako sa napakahirap at nakakapagod na trabahong ito dahil gusto kong mabigyan ng maginhawang buhay ang dalawang pinakamahalagang babae sa buhay ko: ang asawa kong si Cindy, at ang biyuda kong ina na si Nanay Lita.
Bago ako umalis, binili ko sila ng isang malaki at magandang bahay sa isang subdivision. Ipinangako sa akin ni Cindy na siya na ang mag-aalaga sa aking ina na may rayuma at madalas manghina.
“Huwag kang mag-alala, Babe. Ituturing ko siyang parang sarili kong nanay. Magtrabaho ka lang nang maayos doon,” matamis na pangako ni Cindy habang umiiyak sa airport.
Dahil sa tiwala ko, halos lahat ng sweldo ko—na umaabot sa tatlong daang libong piso (300,000 pesos) buwan-buwan—ay ipinapadala ko sa bank account ni Cindy. Tinitiis ko ang pagkain ng delata at pagtulog sa mainit na kwarto sa Dubai, habang sila ay binibigyan ko ng buhay na parang mga reyna.
Ang Sorpresang Uwi
Matapos ang limang taon na walang-patid na kontrata, nabigyan ako ng pagkakataong makauwi nang mas maaga dahil sa isang natapos na malaking proyekto. Hindi ko ipinaalam kay Cindy. Gusto ko silang isurpresa. Bumili ako ng mamahaling gintong kwintas para kay Cindy at mga bagong gamot at malambot na massage chair para kay Nanay Lita.
Habang lulan ng taxi papunta sa aming bahay, hindi ko mapigilang ngumiti. Sa isip ko, na-i-imagine ko na sasalubungin ako ng mainit na yakap ng asawa ko at ng masayang ngiti ng nanay ko na namamahinga sa kanyang kwarto.
Ngunit nang buksan ko ang front door ng aming mansyon gamit ang sarili kong susi, ang eksenang bumungad sa akin ay nagpadurog sa aking puso at nagpagimbal sa buong pagkatao ko.
Ang Mga Reyna at ang Alipin
Walang nakapansin sa pagpasok ko dahil may malakas na musika mula sa malaking TV sa sala.
Sa ibabaw ng mamahaling sofa na binili ko, nakaupo si Cindy at ang kanyang ina na si Aling Susan. Nakasuot sila ng mga mamahaling silk robes, nagpapa-manicure sa dalawang bayarang manicurista, at humihigop ng mamahaling kape mula sa mga porselanang tasa.
Ngunit ang nagpatigil sa pag-ikot ng aking mundo ay ang taong nasa sahig.
Sa mismong paanan ng sofa, nakaluhod ang isang matandang babae. Nakasuot siya ng manipis, kupas, at butas-butas na daster. Basang-basa ng pawis at maruming tubig ang kanyang buhok. Nanginginig ang kanyang mga payat na braso habang kinukuskos niya ang marmol na sahig gamit ang isang lumang basahan.
Si Nanay Lita. Ang aking ina.
“Bilisan mo nga diyan, matanda! Napakabagal mo namang maglampaso!” matinis at nakakainsultong sigaw ni Aling Susan, sabay sipa nang bahagya sa balikat ng aking ina. “Nandiyan pa ‘yung natapong kape oh! Gusto mo bang langgamin ang paa ko?!”
“O-Opo, balae… lilinisin ko na po. S-Sumasakit lang po kasi ang rayuma ko,” humihikbing sagot ng aking ina, pilit na iniaabot ang basahan gamit ang panginginig niyang mga kamay.
“Aba, nagrereklamo ka pa?!” bulyaw ni Cindy, ang babaeng ipinangako sa akin na aalagaan ang nanay ko. “Ikaw na nga lang nakikitira rito sa bahay ko, ang dami mo pang arte! Buti nga hindi kita itinatapon sa home for the aged eh! Bilisan mo at ipagluto mo pa kami ng lunch pagkatapos niyan!”
“Cindy, parang awa mo na, pahingi naman ng pambili ng gamot sa tuhod ko… yung huling padala ni Marco, hindi mo pa binibigay sa akin,” umiiyak na pakiusap ng aking ina.
Tumawa nang malakas si Cindy. “Anong padala ni Marco? Pera ko ‘yon! Asawa niya ako! Ginastos ko na sa shopping namin ni Mama kahapon! Wala kang karapatan sa pera ng asawa ko kaya magtrabaho ka riyan kung gusto mong makakain!”
Ang Pagsabog ng Bulkan
Hindi ko na kinaya. Binitiwan ko ang mga bagahe kong dala.
BLAAAG! Ang malakas na pagbagsak ng maleta ko sa sahig ang nagpatigil sa pagtawa ng mag-ina at sa musika. Sabay-sabay silang napalingon sa direksyon ko.
Nang makita ako ni Cindy, nawala ang lahat ng kulay sa mukha niya. Nanlaki ang kanyang mga mata na parang luluwa mula sa kanyang bungo. Nalaglag ang tasa ng kape mula sa kamay ni Aling Susan.
“M-Marco…?! B-Babe?!” utal-utal at nanginginig na tili ni Cindy. Mabilis niyang itinulak ang manicurista at napatayo. “A-Anong ginagawa mo rito?! A-Akala ko ba next month pa ang uwi mo?!”
Hindi ko siya sinagot. Ang aking mga mata ay nakatutok lamang sa aking ina na ngayon ay humahagulgol habang sinusubukang itago ang kanyang maruming damit at nanginginig na katawan.
Tumakbo ako at lumuhod sa sahig. Niyakap ko ang nanay ko nang napakahigpit, walang pakialam kung madumihan ang damit ko.
“Nay… Nay, patawarin niyo ako,” humihikbi kong bulong habang hinahalikan ang kanyang pawisang noo. “Patawad po at iniwan ko kayo sa mga halimaw na ‘to… Hindi ko po alam.”
“M-Marco, anak ko… wag kang mag-alala, o-okay lang si Nanay. Hindi naman masakit ang tuhod ko,” pagdadahilan pa ng aking ina, pilit na ngumingiti habang pinupunasan ang aking luha gamit ang kanyang magaspang at nanginginig na kamay. Mas lalo akong naiyak sa kanyang kabutihan.
Tumayo ako. Hinarap ko sina Cindy at ang kanyang ina. Ang mga luha ko ay natuyo at napalitan ng isang nag-aapoy at nakakamatay na galit.
“M-Marco… let me explain! M-Mali ang iniisip mo!” umiiyak na palusot ni Cindy, pilit na lumalapit upang hawakan ang braso ko. “S-Siya kasi ang nagpupumilit maglinis! Sabi niya gusto niya ng exercise!”
Pabigla kong pinalis ang kamay niya. “EXERCISE?! Nakaluhod sa sahig, umiiyak dahil sa rayuma, at isinisipa ng nanay mo, EXERCISE?!” dumadagundong na bulyaw ko na nagpayanig sa buong sala. “Limang taon, Cindy! Limang taon akong nagpapakamatay sa init sa Dubai para ipadala sa’yo ang lahat ng pera ko dahil akala ko inaalagaan mo ang nanay ko! Ginawa mo siyang alipin sa sarili naming bahay!”
“Marco, manugang, kumalma ka! Baka atakihin ka sa puso!” nanginginig na awat ni Aling Susan, paatras na lumalakad.
Tiningnan ko siya nang may matinding pandidiri. “Huwag mo akong tatawaging manugang! Kayo ang dapat atakihin, mga linta!”
Ang Pagbagsak ng mga Pekeng Reyna
Kinuha ko ang aking cellphone. Dinial ko agad ang number ng aking abogado at ng bangko ko habang nakatingin sa namumutlang mukha ni Cindy.
“Atty. Fernandez, ituloy mo na ang draft ng annulment papers na pinag-usapan natin last month. At i-freeze mo ngayon din ang lahat ng joint accounts namin,” utos ko na nagpahinga sa paghinga ni Cindy.
“Marco! Hindi! Parang awa mo na!” umiiyak na lumuhod si Cindy sa paanan ko. “Asawa mo ako! Pamilya tayo! Patawarin mo ako, hindi ko na uulitin!”
“Tapos na tayo, Cindy. Matagal na akong nagdududa dahil tuwing kinakausap ko si Nanay sa video call, palagi mo siyang binabantayan at mukha siyang takot na takot,” malamig kong sagot. Hinarap ko silang mag-ina. “At yung bahay na ‘to? Ito ang pinakamalaking pagkakamali niyo. Inilagay ko ang titulo nito sa pangalan ko at ni Nanay, hindi sa’yo!”
“Lumayas kayo sa pamamahay ko! Ngayon din!” sigaw ko, itinuturo ang pinto.
“A-Anak, saan kami pupunta ng nanay ko?! Wala kaming pera!” hagulgol ni Cindy habang umiiyak din ang kanyang ina sa matinding hiya at takot.
“Gawin niyong kape ang mga damit niyong sutla!” sagot ko. Hinawakan ko ang kamay ng aking ina at inalalayan siyang makatayo.
Hindi ko sila binigyan ng pagkakataong mag-impake ng kahit anong gamit na binili mula sa pera ko. Kaladkad silang inilabas ng mga security guards ng subdivision matapos kong itawag sa pamunuan. Iniwan ko silang umiiyak at nagsisigawan sa labas ng gate habang pinagtitinginan ng mga tsismosang kapitbahay na noon ay inaalipusta nila.
Binigyan ko ang aking ina ng mainit na paliguan at masarap na pagkain. Inupahan ko ang pinakamagagaling na doktor para sa kanyang rayuma. Wala nang iiyak at luluhod na ina sa aking bahay. Natutunan ko na walang yaman sa mundo ang makakatumbas sa kapayapaan at pagmamahal ng iyong sariling dugo, at hinding-hindi ko na muling ipagkakatiwala ang pamilya ko sa mga ahas na nagbabalatkayo.
