UMUWI ANG SUNDALO MULA SA GIYERA AT NAABUTAN ANG PITONG-TAONG-GULANG NIYANG ANAK NA MAG-ISANG INAALAGAAN ANG SANGGOL NITONG KAPATID — ISANG ASO NA LANG ANG NAGBABANTAY SA KANILA MATAPOS SILANG IWAN NG KANILANG MADRASTA PARA SUMAMA SA KABIT
Si Kapitan Roman ay isang matapang na sundalo na nakadestino sa malalayong bundok ng Mindanao. Dalawang taon siyang hindi nakauwi dahil sa sunod-sunod na misyon. Ang tanging nagpapalakas ng kanyang loob sa gitna ng ulan ng bala ay ang larawan ng kanyang pamilya: ang kanyang pitong-taong-gulang na anak na si Lily (mula sa kanyang yumaong unang asawa), ang kanyang bagong asawang si Clara, at ang kanilang isang-taong-gulang na sanggol na si Leo.
Lagi siyang nagpapadala ng malaking bahagi ng kanyang sweldo kay Clara. “Para sa mga bata,” lagi niyang bilin sa telepono tuwing nakakakuha siya ng signal. “Alagaan mo sila, Clara.”
“Oo naman, Roman. Ako na ang bahala,” laging sagot ni Clara nang may matamis na boses.
Ngunit nang matapos ang kanyang misyon at mabigyan siya ng buwang bakasyon, napagdesisyunan ni Roman na umuwi nang walang pasabi para surpresahin ang kanyang pamilya. Bitbit ang kanyang maleta at mga pasalubong na laruan, masaya siyang naglakad papunta sa kanilang bahay sa probinsya.
Ngunit pagdating niya sa tapat ng kanilang gate, napakunot ang kanyang noo.
Ang bakuran ay puno ng tuyong dahon. Ang mga bintana ay nakasara at madilim. Parang walang tao.
Binuksan niya ang gate na hindi man lang naka-kandado. Pumasok siya sa loob ng bahay. Amoy alikabok at amoy kulob. Walang mga appliances. Walang TV, walang refrigerator, at halos walang mga muwebles.
“Clara? Lily?” tawag ni Roman.
Walang sumagot. Ngunit nakarinig siya ng isang mababang ungol.
Mula sa madilim na pasilyo, lumabas si Kulangot, ang malaking asong askal na inampon ni Roman bago siya umalis. Payat na payat ang aso, ngunit nakatayo ito nang matikas sa tapat ng pinto ng kwarto ni Lily, nakalabas ang mga ngipin, handang umatake sa sinumang lumapit.
“Kulangot, ako ‘to. Si Papa,” malumanay na sabi ni Roman, ibinababa ang kanyang maleta.
Nakilala ng aso ang amoy ng kanyang amo. Nawala ang ungol nito at napalitan ng mahinang pag-iyak. Lumapit ang aso at dilaan ang kamay ni Roman, tila nagmamakaawa.
Binuksan ni Roman ang pinto ng kwarto. At doon, nakita niya ang isang eksenang dudurog sa puso ng kahit sinong matapang na sundalo.
Sa isang sulok, nakaupo sa sahig ang pitong-taong-gulang niyang anak na si Lily. Payat na payat ang bata, madungis ang damit, at malalim ang mga mata. Sa kanyang mga braso ay yakap-yakap niya ang kanyang sanggol na kapatid na si Leo, na nakabalot sa isang lumang tuwalya.
Pinapakain ni Lily ang sanggol gamit ang isang lumang bote ng tubig na nilagyan niya ng tinunaw na asukal at malabnaw na kape dahil wala nang gatas.
“L-Lily?” garalgal na tawag ni Roman.
Nabitawan ni Lily ang bote. Nanlaki ang kanyang mga mata. “Papa?”
Tumakbo si Roman at napaluhod sa sahig, mahigpit na niyakap ang dalawang bata. Humagulgol siya nang makita ang kalagayan ng kanyang mga anak. Ang sanggol ay umiiyak dahil sa gutom, habang si Lily ay nanginginig sa kanyang mga bisig.
“Anak… anong nangyari dito? Nasaan si Tita Clara mo? Bakit kayo nagkakaganito?” sunod-sunod na tanong ni Roman habang hinahalikan ang noo ng mga bata.
Umiiyak na nagkwento si Lily.
“Papa… matagal na pong wala si Tita Clara. Anim na buwan na po. Isang gabi, may dumating po na lalaki na may dalang truck. Kinuha po nila ‘yung TV, ‘yung ref, pati po ‘yung mga pera natin sa kabinet. Sabi po ni Tita Clara, aalis na daw po siya kasi pagod na siya. Tapos… iniwan niya po kami ni baby Leo dito.”
Nanlamig ang buong katawan ni Roman. Ang asawang pinapadalhan niya ng lahat ng kanyang sahod, ang asawang pinagkatiwalaan niya ng kanyang mga anak, ay sumama sa ibang lalaki at ninakaw ang lahat ng naipundar niya. At ang pinakamalala, iniwan nitong mamatay sa gutom ang dalawang bata—kabilang na ang sarili nitong anak na si Leo.
“Paano kayo nabuhay, anak? Paano kayo kumakain?” iyak ni Roman.
“Nagwawalis po ako sa mga kapitbahay tapos binibigyan po nila ako ng tira-tirang kanin,” sagot ni Lily na tila sanay na sanay na sa hirap. “Si Kulangot po ang nagbabantay sa amin tuwing gabi. Kapag may sumusubok pong pumasok na masamang tao, kinakagat niya po kaya walang nakakalapit sa amin.”
Tumingin si Roman sa aso na tahimik na nakahiga sa kanilang tabi, nagbabantay pa rin. Hinawakan niya ang ulo ng aso. “Salamat… salamat sa pagbabantay sa kanila.”
Nang gabing iyon, dinala ni Roman ang kanyang mga anak sa isang ligtas na hotel. Pinaliguan niya sila, pinakain ng masasarap na pagkain, at ibinili ng maraming gatas at damit si Leo. Pinakain din niya ng sandamakmak na karne ang kanilang bayaning aso.
Habang natutulog ang dalawang bata sa malambot na kama, nakaupo si Roman sa gilid, hawak ang kamay ng kanyang anak na si Lily.
Sa loob ng dalawang taon, nakipaglaban siya sa mga terorista para protektahan ang bansa. Ngunit hindi niya alam na ang pinakamalaking laban at ang pinakamatapang na sundalo ay ang sarili niyang pitong-taong-gulang na anak, na itinaya ang sariling buhay para buhayin ang kanyang maliit na kapatid.
Kinabukasan, pumunta si Roman sa mga awtoridad. Nagsampa siya ng patong-patong na kaso laban kay Clara—Child Abuse, Abandonment, at Theft. Ginamit niya ang lahat ng koneksyon niya sa militar upang pahanap ang asawang nagtaksil at ang kabit nito.
Wala siyang awang ipinakulong ang dalawa nang matagpuan ang mga ito na nagwawaldas ng pera sa isang resort. Nang magmakaawa si Clara at sabihing gusto niyang makita si Leo, isang malamig na tingin lang ang ibinigay ni Roman.
“Nawalan ka na ng karapatan bilang ina noong gabing iniwan mo silang mamatay sa gutom,” matigas na sabi ni Roman.
Nagretiro si Roman mula sa active combat duty at lumipat sa isang mas tahimik na posisyon sa kampo upang hindi na muling mawalay sa kanyang mga anak. Si Lily ay bumalik sa pag-aaral, si Leo ay lumaking malusog, at si Kulangot ay nanatiling pinakamatapat nilang tagabantay.
Natutunan ni Roman na minsan, ang pinakamatinding kalaban ay hindi ang mga nasa giyera, kundi ang mga taong pinagkakatiwalaan natin sa ating sariling tahanan. At ang pinakadalisay na pag-ibig ay matatagpuan sa isang batang handang isakripisyo ang kanyang kamusmusan para sa kanyang pamilya.
