TUWING UMUUBI ANG MISTER MULA SA “BUSINESS TRIP,” NAAABUTAN NIYANG NAGLALABA NANG MAIGI ANG MISIS — SA HINALANG MAY IBA ITO, NAGLAGAY SIYA NG HIDDEN CAMERA, PERO LUMUHOD SIYA SA IYAK NANG MAPANOOD ANG SAKRIPISYONG GINAGAWA NITO
Si Carlos ay isang proud na negosyante. May-ari siya ng isang maliit na trading firm na nag-aangkat ng mga surplus na piyesa ng sasakyan. Dahil sa trabaho, madalas siyang mawala ng ilang araw o linggo para makipag-meeting sa mga suppliers sa probinsya.
Ang asawa niyang si Elena ay isang simpleng maybahay. Maganda si Elena, maputi, at mukhang hindi makabasag-pinggan. Ipinagmamalaki ni Carlos na kaya niyang buhayin si Elena nang hindi nito kailangang magtrabaho. “Prinsesa” ang turing niya rito.
Pero nitong mga nakaraang buwan, may napapansin si Carlos na kakaiba.
Tuwing uuwi siya galing sa business trip—madalas ay Biyernes ng gabi—lagi niyang naaabutan si Elena sa laundry area sa likod-bahay. Pawisan ito, nakapusod ang buhok, at kuskos nang kuskos ng mga damit sa palanggana.
“Hon, bakit gabi ka na naglalaba?” tanong ni Carlos minsan, pagkarating niya.
“A-ah… gusto ko lang kasing malinis na ang lahat bago ka dumating,” sagot ni Elena, sabay tago ng kanyang mga kamay sa likod. “Para sa weekend, ikaw na lang ang aasikasuhin ko.”
Napansin ni Carlos na namumula ang mga kamay ni Elena. May mga gasgas at sugat pa minsan. At ang mga damit na nilalabhan niya? Tila sobrang dami.
Nagsimulang tumakbo ang malilikot na imahinasyon ni Carlos.
Bakit siya naglalaba nang ganoon ka-tindi tuwing darating ako?
Binubura ba niya ang ebidensya?
Nilalabhan ba niya ang mga sapin sa kama para mawala ang amoy ng ibang lalaki?
Bakit laging pagod ang itsura niya at parang ayaw magpahawak sa gabi dahil ‘masakit ang katawan’?
Isang gabi, habang natutulog si Elena, tiningnan ni Carlos ang cellphone nito. Walang password, pero malinis ang inbox. Walang messages. Deleted na siguro, isip ni Carlos. Mas lalo siyang naghinala. Ang tingin niya sa kanyang “prinsesa” ay nagiging isang manloloko.
Dahil hindi na siya makatulog sa kakaisip, nagdesisyon si Carlos na hulihin si Elena sa akto.
Nagpaalam siya kay Elena. “Hon, aalis ako bukas. May emergency meeting sa Cebu. Isang linggo akong mawawala.”
“Ganoon ba? Sige, mag-iingat ka,” sagot ni Elena. Parang nakita ni Carlos ang lungkot sa mata nito, o baka… relief? Baka natutuwa siyang aalis na naman ang asawa niya?
Bago umalis, lihim na nagkabit si Carlos ng mga spy camera. Isa sa sala, isa sa kusina, at ang pinakamahalaga—sa laundry area kung saan madalas “magtago” si Elena.
Kinabukasan, umalis si Carlos dala ang maleta. Pero hindi siya pumunta sa airport. Nag-check in siya sa isang motel na malapit lang sa subdivision nila. Binuksan niya ang kanyang laptop at pinanood ang live feed mula sa bahay.
Sa unang oras, walang kakaiba. Naglinis lang si Elena ng bahay. Kumain ng tanghalian—pero nagtaka si Carlos. Ang kinakain ni Elena ay tuyo at kanin lang.
Bakit siya nagtitipid? tanong ni Carlos. Nag-iiwan ako ng 20k allowance linggo-linggo. Saan niya dinadala ang pera? Sa lalaki niya?
Pagsapit ng ala-una ng hapon, may kumatok sa gate.
Napaupo nang tuwid si Carlos. Ito na. Ito na ang lalaki niya.
Lumabas si Elena. Binuksan ang gate.
Pero hindi lalaki ang pumasok.
Isang tricycle ang huminto. Puno ito ng mga sako. Sako-sakong maruruming damit, kurtina, at bedsheet.
Tinulungan ng driver si Elena na ipasok ang mga sako sa laundry area.
“Salamat, Kuya,” rinig sa audio ng camera.
“Grabe, Aling Elena. Ang dami niyan ah. Kaya niyo ba ‘yan tapusin ngayong araw? Rush daw ‘yan sabi ng may-ari ng catering,” sabi ng driver.
“Kakayanin, Kuya. Kailangan eh,” sagot ni Elena.
Nagtaka si Carlos. Anong ginagawa niya?
Nagsimulang maglaba si Elena. Mano-mano. Wala silang washing machine na pang-heavy duty. Binuhos niya ang mga sako ng maruruming mantel na puno ng mantika at mantsa galing sa catering service.
Kuskos. Piga. Banlaw.
Isang oras. Dalawang oras. Limang oras.
Walang tigil si Elena. Kitang-kita sa camera ang pagod niya. Humihinto lang siya para uminom ng tubig, tapos kuskos ulit. Ang mga kamay niyang makinis noon ay namumula na at halos dumugo sa babad.
Habang pinapanood ito ni Carlos, naguluhan siya. Bakit siya naglalabandera? Saan napupunta ang pera ko?
Pagsapit ng alas-singko ng hapon, may dumating na namang bisita.
Isang lalaking naka-helmet at leather jacket. Mukhang siga. Pumasok ito nang walang pasabi sa gate na naiwang bukas.
Kinabahan si Carlos. Ito na ba? Ito na ba ang kabit?
Nilapitan ni Elena ang lalaki. Nanginginig si Elena. Inabutan niya ito ng sobre.
“Boss, ito na po. 15,000 pesos. ‘Yan lang po ang kinita ko sa paglalaba ngayong linggo at ‘yung natira sa allowance ni Carlos,” sabi ni Elena.
“Kulang pa ‘to!” sigaw ng lalaki. “Ang usapan, 20k! Ang laki ng utang ng asawa mo! Kapag hindi ka nagbayad, alam mo ang mangyayari kay Carlos! Papatayin namin siya!”
“Parang awa niyo na,” lumuhod si Elena at umiyak. “Huwag niyong gagalawin ang asawa ko. Babayaran ko lahat ng utang niya. Heto, kunin niyo na pati wedding ring ko. Isangla niyo. Basta wag niyo siyang sasaktan.”
Kinuha ng lalaki ang pera at ang singsing. “Siguraduhin mo lang! Sa susunod na linggo, kailangan bayad na lahat!”
Umalis ang lalaki. Naiwan si Elena na nakaluhod sa semento, umiiyak, habang tinitingnan ang kanyang mga kamay na sugatan at wala nang singsing.
Nagsalita si Elena nang mag-isa, habang nakatingin sa kawalan.
“Sorry, Carlos… Sorry kung nagsisinungaling ako sa’yo. Hindi ko pwedeng sabihin na bankrupt na ang negosyo mo. Hindi ko pwedeng sabihin na niloko ka ng business partner mo at iniwan ka sa ere na may milyong utang. Kapag nalaman mo ‘yun, baka hindi kayanin ng puso mo. Baka ma-depress ka. Hayaan mo, ako na ang bahala. Kahit mamatay ako sa paglalaba, babayaran ko sila. Basta manatili kang mataas ang tingin sa sarili mo.”
Tumayo si Elena, pinunasan ang luha, at bumalik sa planggana. Ipinagpatuloy niya ang pagkuskos ng maruruming damit ng ibang tao para maisalba ang buhay ng asawa niya.
Sa loob ng motel, napahagulgol si Carlos.
Ang akala niyang pagtataksil ay isa palang matinding sakripisyo.
Alam ni Carlos na humina ang negosyo niya, pero akala niya ay “malas” lang. Hindi niya alam na nilustay ng partner niya ang pondo at nabaon sila sa loan sharks. Ang mga “supply” na inaasahan niya ay hindi dumarating, at akala niya ay delayed lang.
Pero alam pala ni Elena ang lahat. At sa halip na sumbatan siya o iwan siya dahil sa pagkabagsak niya, sinalo nito ang lahat ng bala. Lihim itong nagtatrabaho bilang labandera para sa catering businesses at kapitbahay para bayaran ang mga taong nagbabanta sa buhay niya.
Inaalagaan ni Elena ang ego niya bilang lalaki, habang dahan-dahang pinapatay ang sarili sa pagod.
Mabilis na nag-check out si Carlos. Tumakbo siya pauwi. Wala siyang pakialam kung umiiyak siya sa kalsada.
Pagdating niya sa bahay, nadatnan niya si Elena sa laundry area. Nakatulog ito sa ibabaw ng tumpok ng damit dahil sa sobrang pagod. Ang mga kamay nito ay tila prutas na sobrang hinog sa pamamaga.
“Elena!” sigaw ni Carlos, sabay yakap sa asawa.
Nagising si Elena, gulat na gulat. “C-Carlos? Bakit nandito ka? Di ba nasa Cebu ka?”
Tumingin si Carlos sa mga mata ni Elena. Hinawakan niya ang mga kamay nito at hinalikan ang bawat sugat.
“Alam ko na lahat,” iyak ni Carlos. “Nakita ko sa camera. Narinig ko ang sinabi mo.”
Namutla si Elena. “Carlos… sorry… ayaw ko lang na mag-alala ka…”
“Shhh,” yakap ni Carlos nang mahigpit. “Ako ang dapat humingi ng tawad. Ang tanga ko. Ang yabang ko. Naghinala pa ako sa’yo. Akala ko may iba ka, ‘yun pala ako ang pabigat sa’yo.”
Lumuhod si Carlos sa harap ni Elena.
“Simula ngayon, hindi ka na maglalaba para sa iba. Haharapin natin ang utang na ‘yan nang magkasama. Magbebenta tayo ng gamit, magtatrabaho ako ng kahit ano. Pero hinding-hindi ko hahayaang masira ang mga kamay na ito para sa akin.”
Niyakap ni Elena ang asawa. Sa unang pagkakataon, nakahinga siya nang maluwag. Hindi na niya kailangang magtago.
Kinabukasan, ibinenta ni Carlos ang kanyang sasakyan at ilang gamit para mabayaran ang malaking bahagi ng utang. Kinausap niya ang mga pinagkakautangan at nakipag-ayos ng payment terms. Isinara niya ang naluluging negosyo at namasukan bilang manager sa ibang kumpanya.
Hindi na sila mayaman tulad ng dati. Pero tuwing Biyernes ng gabi, wala nang naglalaba nang mag-isa. Magkasama sila sa sofa, nagpapahinga, hawak-kamay. Ang mga pilat sa kamay ni Elena ay unti-unti nang naghihilom, pero mananatili itong marka ng isang pag-ibig na handang linisin ang lahat ng dumi at hirap, huwag lang masaktan ang taong mahal niya.
