DINALA NG KASINTAHAN ANG ISANG BUSLO NG PRUTAS SA MANSYON, PERO NANG MAKITA SIYA NG DONYA, IPINATAGO NITO ANG PAGKAIN AT NAGHAIN NG PURO TALBOS — HINDI NILA INAASAHAN ANG SASABIHIN NG BABAE BAGO ITO UMALIS
Si Elena ay anak ng isang magsasaka sa probinsya ng Nueva Ecija. Sa kabila ng kahirapan, pinalaki siya ng kanyang mga magulang na may dignidad, talino, at busilak na puso. Dahil sa kanyang pagsisikap, nakakuha siya ng full scholarship sa isang prestihiyosong unibersidad sa Maynila. Doon niya nakilala si Lance, isang lalaking gwapo, mabait, at galing sa isa sa pinakamayayamang pamilya sa bansa.
Hindi alam ni Lance ang tungkol sa estado ng buhay ni Elena noong una. Nagustuhan niya ang dalaga dahil sa pagiging simple at totoo nito. Nang maging magkasintahan sila, hindi kinahiya ni Elena ang kanyang pinagmulan. Ipinakilala niya si Lance sa kanyang pamilya sa probinsya, at tinanggap naman ito ni Lance nang buong puso.
Ngunit ang problema ay ang pamilya ni Lance. Lalo na ang kanyang ina, si Donya Stella.
Si Donya Stella ay kilala sa high society bilang isang babaeng mapagmataas. Para sa kanya, ang dugo ng pamilya ay dapat manatiling “dalisay” at mayaman. Ang mahihirap ay para lamang maging utusan, hindi para maging kapamilya.
Isang araw, inimbitahan ni Lance si Elena sa kanilang mansyon sa Alabang. Birthday ni Lance, at gusto niyang ipakilala nang pormal si Elena sa kanyang mga magulang.
“Huwag kang mag-alala, Mahal,” sabi ni Lance sa telepono. “Mabait si Mommy kapag nakilala ka na niya.”
Kinakabahan si Elena, pero gusto niyang ipakita ang kanyang respeto. Umuwi pa siya sa probinsya para humingi ng tulong sa kanyang Tatay.
“Tay, ano po ang dadalhin ko? Wala po akong pambili ng mamahaling relo o pabango,” nag-aalalang tanong ni Elena.
Ngumiti ang kanyang Tatay at pumunta sa kanilang munting taniman. Pumitas siya ng pinakamatatamis na mangga, pinakamalalaking atis, at pinakamakikinis na saging. Inilagay niya ito sa isang hand-woven na basket na ginawa pa ng kanyang Nanay.
“Anak,” sabi ng Tatay niya. “Dalhin mo ito. Ito ang bunga ng ating pawis at lupa. Walang halong kemikal, puro pagmamahal. Kung marunong silang tumingin ng tunay na halaga, masahil pa ito sa ginto.”
Bitbit ang basket na puno ng prutas, bumiyahe si Elena pabalik ng Maynila. Suot niya ang kanyang pinakamagandang bestida—isang simpleng puting damit na tinahi ng kanyang Nanay. Hindi ito branded, pero malinis at plantsado.
Pagdating ni Elena sa mansyon, halos malula siya sa laki nito. Ang gate ay gawa sa ginto at bakal. Ang mga sasakyan sa garahe ay mas mahal pa sa buong barangay nila.
Sinalubong siya ni Lance nang may mahigpit na yakap. “You look beautiful, Elena.”
Pumasok sila sa loob. Ang dining area ay nakahanda na. Nakita ni Elena ang mahabang mesa na puno ng masasarap na pagkain. May Lechon de Leche, Roast Beef, Lobster, at iba’t ibang klase ng imported na dessert. Amoy pa lang, busog na siya.
“Maupo ka muna, tatawagin ko lang si Mommy,” sabi ni Lance.
Naiwan si Elena sa sala. Maya-maya, narinig niya ang tunog ng takong na papalapit. Bumaba sa grand staircase si Donya Stella. Nakasuot ito ng seda at puno ng alahas.
Tiningnan ni Donya Stella si Elena mula ulo hanggang paa. Ang tingin niya ay parang nakakita ng ipis sa kanyang mamahaling carpet. Dumako ang tingin ng Donya sa basket ng prutas na dala ni Elena.
“Ano ‘yan?” mataray na tanong ni Donya Stella.
“Magandang tanghali po, Ma’am,” magalang na bati ni Elena. “Prutas po galing sa taniman ng Tatay ko. Regalo ko po para kay Lance at sa inyo.”
Napangiwi si Donya Stella. “Prutas? Galing sa… lupa? Yuck. Baka may mga uod ‘yan. Manang! Ilagay ‘yan sa kusina, ipakain sa mga driver.”
Nasaktan si Elena, pero pinilit niyang ngumiti. “Malinis po ‘yan, Ma’am.”
“Whatever,” irap ng Donya.
Pagkatapos ay lumingon si Donya Stella sa dining table kung saan nakahain ang mga mamahaling pagkain. Tumingin ulit siya kay Elena na mukhang “dukha” sa paningin niya.
Biglang tinawag ng Donya ang mayordoma.
“Manang Fe!” sigaw niya. “Ligpitin ang lahat ng ‘yan.”
“Po? Ma’am?” gulat na tanong ng katulong. “Pero kakain na po kayo.”
“Sabi ko ligpitin!” bulong ni Donya Stella nang may diin. “Itago niyo ang Lechon, ang Beef, at ang Lobster. Ayokong masanay ang babaeng ‘yan sa pagkain ng mayayaman. Baka isipin niya na welcome siya dito para magpasarap.”
“Ano pong ihahain, Senyora?”
“Maglabas kayo ng nilagang okra, talbos ng kamote, at bagoong. Iyon lang. Tutal, sanay naman siya sa pagkaing bukid, di ba? Iparamdam niyo sa kanya kung saan siya nababagay.”
Narinig ni Elena ang lahat. Parang dinurog ang puso niya. Gusto niyang tumakbo palabas, pero naisip niya si Lance. Naisip niya ang Tatay niya. Hindi siya pinalaking duwag.
Nang bumaba si Lance galing sa kwarto, nagtaka siya. Ang mesang kanina ay puno ng handa, ngayon ay halos walang laman.
Ang nasa gitna na lang ay isang mangkok ng nilagang talbos ng kamote, ilang pirasong okra, at isang platito ng bagoong. May kanin, pero yung bahaw pa yata.
“Ma? Anong nangyari?” tanong ni Lance. “Nasaan ‘yung handa? Birthday ko ngayon ah.”
Umupo si Donya Stella sa kabisera na parang walang nangyari. “Oh, Lance. I decided na mag-healthy diet tayo ngayon. Besides…” tumingin siya kay Elena nang may mapang-insultong ngiti. “…may bisita tayong probinsyana. Gusto kong maging komportable siya. Diba, hija? Ito naman ang kinakain niyo araw-araw sa inyo? Ayoko namang mabigla ang tiyan mo sa steak at lobster.”
Namula si Lance sa hiya. “Mom! That’s rude!”
“It’s being considerate,” sagot ng Donya. “Maupo ka na, Elena. Kumain ka. Siguro naman mas masarap ‘yan kaysa sa kinakain niyo sa bukid.”
Umupo si Elena. Tahimik.
Si Lance ay galit na galit pero hindi makasagot sa ina niya. Kumuha siya ng kanin at nilagyan ng bagoong. “Sorry, Elena,” bulong niya. “Babawi ako sa labas mamaya.”
Habang kumakain sila, patuloy ang pasaring ni Donya Stella.
“So, Elena, scholar ka pala? Ibig sabihin wala kayong pera? Anong balak mo kay Lance? Gamitin siya para makaahon kayo sa hirap?”
“Mom, stop it!” saway ni Lance.
“Nagtatanong lang ako. Kasi ‘yung basket na dala niya, puro saging at mangga. Sa tingin mo ba, Lance, ang ganitong klaseng tao ay bagay sa mundo natin?”
Doon na napuno si Elena.
Ibinaba niya ang kanyang kutsara at tinidor nang dahan-dahan. Uminom siya ng tubig. Pagkatapos, tumayo siya nang tuwid.
Ang mukha niya ay hindi kakikitaan ng galit, kundi ng isang nakakatakot na kalmadong dignidad.
“Ma’am Stella,” panimula ni Elena. Ang boses niya ay malinaw at buo.
“Excuse me? Did I give you permission to speak?” taas-kilay na sabi ng Donya.
Hindi nagpatinag si Elena. Tumingin siya sa mga mata ng Donya, pagkatapos ay kay Lance, at huli sa mga “pagkaing mahirap” na inihain sa kanya.
“Nagdala ako ng prutas dito hindi dahil ‘yun lang ang kaya ko,” sabi ni Elena. “Ang mga mangga at atis na iyon ay ang pinakamagandang ani ng aming lupa. Pinili ‘yun ng Tatay ko isa-isa. Inalagaan niya ‘yun ng ilang buwan, binantayan sa init at ulan, para masiguradong matamis kapag nakain niyo. Dinala ko ‘yun dito nang may buong paggalang at pagmamahal, bilang pasasalamat sa pagtanggap niyo sana sa akin.”
Lumapit siya sa mesa at tinuro ang nilagang gulay.
“Sanay po ako sa gulay, Ma’am. Pinalaki ako sa talbos at bagoong. Malakas at matalino ako dahil sa pagkaing ito. Hindi ko ito ikinahihiya. Pero may napagtanto ako ngayong araw.”
Tumahimik ang buong dining room. Pati ang mga katulong sa gilid ay nakikinig.
“Ang pagkain sa mesa ay sumasalamin sa puso ng naghain,” patuloy ni Elena, ang boses niya ay may diin na tumatagos sa buto.
“Ako, dinala ko ang pinakamaganda at pinakamahalaga sa amin kahit mahirap lang kami. Kayo, kahit napakayaman niyo at puno ang kusina niyo ng steak at lechon… ang inihain niyo sa akin ay ang tira-tira at pambabastos. Ipinakita niyo sa akin na kahit balot kayo ng ginto at nakatira sa palasyo, ang ugali niyo ay mas mababa pa kaysa sa inaakala niyong dumi sa paa niyo.”
Namutla si Donya Stella. Napanganga si Lance.
“Mahirap lang kami, Ma’am,” dagdag ni Elena, habang kinukuha ang kanyang bag. “Pero sa bahay namin, kapag may bisita, inilalabas namin ang pinakamasarap na ulam, kahit mangutang pa kami. Kasi ang tao, mas mahalaga kaysa sa pera. Sayang ang yaman niyo… napaka-poor ng pagkatao niyo.”
Tumingin siya kay Lance. “Lance, mahal kita. Pero hindi ko kayang pakisamahan ang pamilyang tumitingin sa akin bilang hayop. Happy Birthday.”
Tumalikod si Elena at naglakad palabas ng mansyon nang taas-noo.
Naiwan si Donya Stella na nakaupo, nanginginig sa galit at hiya. Walang nakapagsalita sa kanya ng ganoon sa tanang buhay niya.
Biglang tumayo si Lance.
“Lance! Sit down!” sigaw ni Stella.
“No, Mom,” sagot ni Lance nang pasigaw. “Tama siya. Nakakahiya ka. Nakakahiya tayo.”
Sinundan ni Lance si Elena, pero nakasakay na ito ng taxi paalis.
Lumipas ang limang taon.
Bumagsak ang negosyo ng mga Montemayor dahil sa korapsyon at mismanagement ni Donya Stella. Napilitan silang ibenta ang mansyon.
Isang araw, habang naglalakad si Stella—na ngayon ay luma na ang damit at wala nang alahas—sa isang high-end subdivision para magbenta ng insurance, napahinto siya sa tapat ng isang bagong tayong bahay. Napakaganda nito. Moderno.
May humintong luxury car sa tapat. Bumaba ang isang babae, naka-business suit, mukhang matagumpay at kagalang-galang.
Si Elena.
Siya na ngayon ang may-ari ng isa sa pinakamalaking agri-tech business sa bansa, na tumutulong sa mga magsasaka na i-export ang kanilang prutas sa ibang bansa.
Nagkatinginan sila. Nakilala ni Elena ang matandang babae.
Hindi nagsalita si Elena ng masama. Ngumiti lang siya, isang ngiti ng taong nagtagumpay nang hindi nanapak ng iba. Pumasok siya sa kanyang gate, habang si Stella ay naiwang nakatayo sa labas, hawak ang kanyang mga brochures, naaalala ang lasa ng nilagang okra at ang pait ng kanyang karma.
Sa huli, napatunayan ng tadhana: Ang tunay na reyna ay hindi ang may korona sa ulo, kundi ang may busilak na puso at dangal.
