GABI-GABING LUMALABAS ANG MISTER KO KASAMA ANG MGA ANAK NAMIN PARA “MAMASYAL” DAW — SA HINALANG MAY KABIT SIYA, SINUNDAN KO SILA NANG LIHIM, PERO NAPALUHOD AKO SA KALSADA NANG MAKITA KO KUNG SAAN SILA NAGPUPUNTA
Ako si Carla. Isang simpleng maybahay. Ang asawa ko naman na si Dante ay dating factory worker pero natanggal sa trabaho anim na buwan na ang nakakaraan dahil nagsara ang pabrika. Mula noon, nagta-tricycle driver na lang siya habang naghahanap ng bagong mapapasukan.
Mahirap ang buhay namin. May dalawa kaming anak na lalaki—sina Bonbon (8 taong gulang) at Popoy (6 na taong gulang). Madalas kaming kapusin sa pambili ng pagkain at bayad sa kuryente. Dagdag pa rito ang maintenance na gamot ko para sa asthma.
Pero sa kabila ng hirap, may napansin akong kakaiba kay Dante.
Tuwing sasapit ang alas-siyete ng gabi, pagkatapos naming kumain ng hapunan, niyaya niya ang mga bata.
“Bonbon, Popoy, bihis na. Alis tayo. Pasyal tayo,” sasabihin ni Dante nang masigla.
Tuwang-tuwa naman ang mga bata. Magbibihis sila ng pambahay na damit at sasama sa Tatay nila. Sasakay sila sa tricycle at aalis. Babalik sila ng alas-onse na ng gabi—pawisan, amoy-usok, pero may dalang supot ng tinapay o pansit para sa akin.
“Saan kayo galing?” tanong ko minsan.
“Dyan lang sa plaza, Ma. Naglaro lang kami,” sagot ni Dante sabay halik sa akin. “O heto, may pasalubong kami. Kainin mo ‘yan ha.”
Sa simula, natutuwa ako. Kasi kahit walang pera, nagagawan ng paraan ni Dante na ipasyal ang mga bata. Pero habang tumatagal, nagsimula akong magduda.
Nagsulputan ang mga tsismis sa kapitbahay.
“Carla, nakita ko ang asawa mo sa kabilang barangay. May kausap na babae sa dilim.”
“Naku Carla, baka ginagamit lang niyang front ang mga anak niyo para makipagkita sa kabit!”
Dahil sa sulsol, nilamon ako ng selos. Bakit gabi-gabi? Bakit laging pagod ang itsura ng mga bata pag-uwi? Bakit amoy “araw” sila kahit gabi naman?
Inisip ko, baka nga may babae siya. Baka kaya siya nawalan ng trabaho ay dahil tamad siya at puro babae ang inaatupag. Baka ginagamit niya ang mga inosente kong anak para pagtakpan ang kalokohan niya.
Isang gabi, Biyernes. Umalis na naman sila.
“Alis na kami, Ma! Pasyal lang!” paalam ni Dante.
Pagkaalis ng tricycle nila, mabilis akong lumabas. Tinawag ko ang kapitbahay kong may motor at nakiusap na sundan sila Dante.
“Sundan mo sila, Kuya Jojo. Huhulihin ko ang babaero na ‘yan,” gigil kong sabi.
Sinundan namin ang tricycle ni Dante. Malayo ang tinakbo nila. Hindi sila pumunta sa plaza. Hindi rin sila pumunta sa mall.
Lumiko ang tricycle ni Dante sa isang Commercial Area na puno ng mga fast food chains at restaurants. Pero hindi sila pumasok sa loob para kumain.
Huminto si Dante sa likod ng isang malaking restaurant, malapit sa tambakan ng basura.
Nanlaki ang mata ko. Anong ginagawa nila dyan? Makikipagkita ba siya sa babae dyan?
Bumaba ako sa motor at nagtago sa likod ng isang poste. Pinanood ko sila.
Nakita kong bumaba sina Bonbon at Popoy. May dala silang malalaking sako. Si Dante naman ay nagsuot ng gloves at bota.
Lumapit sila sa mga Trash Bins ng restaurant.
Sa halip na babae ang makita ko, nakita ko ang asawa ko na sumisid sa basurahan.
Nangangalakal sila.
“Pa! Dito po marami!” sigaw ni Bonbon, habang pinupulot ang mga plastik na bote at karton na tinapon ng restaurant.
“Akin na ‘yan, anak. Pipiin niyo maigi para magkasya sa sako,” utos ni Dante habang siya naman ay nagbubuhat ng mabibigat na kahon.
Ang mga anak ko… ang mga batang akala ko ay naglalaro sa plaza… ay namumulot ng basura. Ang asawa ko na akala ko ay nambababae… ay nagha-halukay ng dumi ng ibang tao.
Masaya sila. Nagtatawanan pa sina Bonbon at Popoy habang nag-uunahan sa pagpulot ng lata.
“Yehey! Puno na ang sako ko, Papa! May pambili na tayo ng gamot ni Mama!” sigaw ni Popoy.
“Oo anak,” sagot ni Dante habang pinupunasan ang pawis sa noo niya na may bahid ng uling. “Konti na lang, mabibili na natin ‘yung inhaler niya at yung bagong nebulizer.”
Para akong sinaksak sa puso.
Napaluhod ako sa semento. Ang mga luha ko ay bumuhos na parang ulan.
Ang asawa ko… ang mister ko na pinagdudahan ko… ay ginagawa ang pinakamababang trabaho tuwing gabi para lang mabuhay ako. Isinama niya ang mga bata hindi para gamiting front, kundi dahil gustong tumulong ng mga bata. Tinuturuan niya ang mga ito na maging marangal at masipag.
Ang “pasyal” na sinasabi nila ay ang “pangangalakal.”
Hindi ko na kinaya. Tumakbo ako palapit sa kanila.
“Dante! Mga anak!”
Nagulat si Dante. Nabitawan niya ang hawak niyang karton. Nanlaki ang mata ni Bonbon at Popoy.
“C-carla? Ma?” gulat na gulat na tanong ni Dante. Tinago niya ang maruruming kamay niya sa likod. “A-anong ginagawa mo dito? D-di ba sabi ko sa bahay ka lang?”
Niyakap ko siya nang mahigpit. Niyakap ko siya kahit amoy basura siya. Niyakap ko siya kahit madungis ang damit niya.
“Sorry, Dante… Sorry…” hagulgol ko. “Akala ko nambababae ka… Akala ko niloloko mo ako… Yun pala… Diyos ko, Dante… bakit hindi mo sinabi?”
Napayuko si Dante. Tumulo ang luha niya.
“Ayoko kasing mag-alala ka, Mahal. Alam kong stress ka na sa sakit mo. Ayokong isipin mo na hindi ko kayang buhayin ang pamilya natin. Nahihiya ako na ganito lang ang trabaho ko ngayon. Basurero sa gabi.”
“Hindi!” sigaw ko, hinawakan ang mukha niya. “Wala kang dapat ikahiya! Ikaw ang pinaka-marangal na lalaki na kilala ko. Proud ako sa’yo. Proud na proud ako sa inyo.”
Lumapit sina Bonbon at Popoy at yumakap sa amin.
“Mama, wag ka na umiyak,” sabi ni Bonbon. “Ang dami naming nakuha oh! Mabibili na natin yung gamot mo!”
“Oo nga Ma! Ang galing ni Papa, ang lakas magbuhat!” dagdag ni Popoy.
Nang gabing iyon, tinulungan ko silang magligpit. Hindi ako nandidiri. Ang bawat bote at karton na pinulot namin ay simbolo ng pagmamahal ng asawa ko.
Umuwi kami sakay ng tricycle, hindi man mayaman sa pera, pero punong-puno ng yaman sa pag-ibig.
Mula noon, hindi na naglihim si Dante. Nagtulungan kami. Ibinenta ko ang mga nakalakal nila at ginamit ang pera para makapagsimula ng maliit na sari-sari store. Unti-unti, nakaahon kami.
Natutunan ko na ang tunay na pag-ibig ay hindi nakikita sa mga date sa mamahaling restaurant, kundi sa pagsasakripisyo at paggawa ng paraan, kahit gaano pa ito kahirap o kadumi, para lang maitaguyod ang pamilya. Ang asawa ko ay hindi “basurero” lang—siya ang bayani ng buhay ko.
